TRĂNG LẠNH
Truyện dài của Trọng Bảo
Mới đầu buổi sáng bầu trời đã quang quẻ không một gợn mây. Núi Tam Đảo sừng sững giăng dài ở phía Đông. Dãy núi với những đỉnh cao nhấp nhô giống như một chiếc cưa khổng lồ lật ngửa cứa lên bầu trời trong xanh, căng mọng. Cánh đồng dưới chân Đồi Ma trải rộng với những ruộng lúa vụ chiêm đang ngả vàng sắp vào mùa chín rộ. Xa xa là những xóm làng với lũy tre xanh thắm. Một vùng quê thật thanh bình nếu không có chiến tranh.
Trung đội trưởng Tình đi từng hầm trực chiến kiểm tra nhắc nhở các bộ phận phải hết sức cảnh giác vì ngày trời đẹp như thế này nhất định máy bay Mỹ sẽ hoạt động mạnh. Chị yêu cầu bộ phận canh gác phòng không tập trung nghe ngóng, quan sát, không tranh thủ làm các việc riêng như đan len, đọc sách để phát hiện ngay được tiếng máy bay địch từ xa, gõ kẻng báo động cho nhân dân biết phòng tránh kịp thời. Khẩu đội 12ly7 phải luôn luôn có mặt bên cạnh súng, sẵn sàng bắn máy bay bay thấp hoặc lao xuống bắn phá cây cầu sắt dưới chân Đồi Ma, mục tiêu mà họ đang bảo vệ.
Quả đúng như chị Tình nhận định. Mới tám giờ sáng máy bay Mỹ đã từ tàu sân bay biển Đông bay vào quần thảo, gầm rú trên bầu trời. Tiếng bom đạn nổ ầm ầm phía Hà Nội và thành phố Việt Trì. Từng tốp, từng tốp máy bay phản lực của giặc Mỹ tập kết phía trên dãy núi Tam Đảo để tránh hỏa lực phòng không của ta rồi nối đuôi nhau lao xuống phía thủ đô Hà Nội cắt bom, bắn phá. Khói bom bốc lên từ hướng kinh thành lu mờ cả đường chân trời. Ngay sau đó, không quân của ta cũng bắt đầu xuất kích. Máy bay MIG của quân ta và máy bay Mỹ quần thảo, gầm rít đuổi bắn nhau quyết liệt trên bầu trời. Những vệt lửa dọc ngang xé nát cái màu xanh khoảng trời miền trung du vốn dĩ yên ả, thanh bình. Máy bay Mỹ cắt bom bừa bãi xuống xóm làng cho bớt nặng để đuổi bắn nhau với máy bay ta. Không quân của ta cũng ném bỏ các thùng dầu phụ để đuổi theo máy bay Mỹ. Nhiều người dân vô tội dưới mặt đất đã bị chết oan vì những thứ từ trên trời ném bừa bãi xuống như thế. Trên bầu trời vùng trung du đầy những cánh bay chiến tranh và chết chóc. Có nhiều khi với mắt thường chẳng thể phân biệt nổi địch, ta là thế nào. Các chiến sĩ dân quân chỉ dựa vào tiếng động cơ của các loại máy bay để phán đoán. Tiếng máy bay giặc Mỹ bao giờ cũng gào rú man rợ như xé vải. Tiếng máy bay của ta thì êm hơn nhưng nhiều khi cũng gầm thét, quyết liệt khiến nhiều người phải giật mình hoảng hốt.
Một chiếc máy bay Mỹ bị không quân ta bắn rơi trên bầu trời vùng trung du. Chiếc phản lực F105 bốc cháy ngùn ngụt lao cắm xuống chân dãy núi Tam Đảo. Một chiếc dù màu đỏ bung ra giữa lưng trời. Chiếc dù bay lơ lửng rồi theo hướng gió dạt dần về phía núi Sáng. Mệnh lệnh tổ chức lực lượng tham gia vây bắt giặc lái Mỹ được thông báo ngay tới trung đội dân quân làng Hạ. Trung đội dân quân làng Hạ chỉ để lại tổ cảnh giới phòng không và khẩu đội 12ly7 sẵn sàng chiến đấu trên trận địa Đồi Ma, còn tất cả vận động về hướng núi Sáng tham gia cùng các lực lượng quân đội, công an và nhân dân vây bắt tên phi công Mỹ nhảy dù.
Trung đội trưởng Tình lập tức thổi còi báo động tập họp toàn trung đội hạ lệnh:
- Trừ khẩu đội 12ly7 và tổ canh trực báo động phòng không của đồng chí Nam ở lại còn lại theo tôi đi vây bắt phi công Mỹ!
Thằng Nam lập tức phản ứng ngay:
- Không, tôi không ở lại! Tôi xung phong đi bắt phi công Mỹ!
Chị Tình nóng mặt gắt gỏng:
- Đồng chí Nam có chấp hành mệnh lệnh chiến đấu không?
Thằng Nam vẫn cãi:
- Dứt khoát tôi cứ đi! Tôi đề nghị chỉ huy cử đồng chí Na ở lại. Sáng nay khi đào công sự, đồng chí ấy cuốc vào chân bị thương còn đang rất đau, không đi xa được đâu...
Trung đội trưởng Tình nghe vậy càng bực:
- Đồng chí Na! Tại sao bị thương mà không báo cáo chỉ huy hả?
Cái Na ấp úng:
- Em… em… chỉ bị nhẹ thôi ạ. Em cũng xin đi bắt giặc lái Mỹ ạ!
Thằng Nam cắt lời cái Na:
- Nhẹ gì... máu me chảy be bét, ướt cả ống quần...
Chị Tình quyết định:
- Thôi được! Đồng chí Na ở lại canh gác phòng không, còn tất cả lập tức lên đường!
Bộ phận đi tham gia vây bắt tên phi công Mỹ nhảy dù lập tức xuất kích. Họ phải thật nhanh chóng vận động về phía núi Sáng, nơi được xác định là tên phi công Mỹ đang lẩn trốn. Các chiến sĩ trung đội dân quân làng Hạ vừa đi vừa chạy. Mặc máy bay giặc Mỹ vẫn quần đảo, gầm rú trên bầu trời đám dân quân vẫn chạy dưới mặt đất. Họ lợi dụng các bờ ruộng, bờ mương để phòng tránh đạn bom và tiến về phía núi Sáng. Nhưng có nhiều lúc thì họ vẫn phải phơi mình chạy giữa cánh đồng trống trải. Trung đội trưởng Tình vẫn còn bực vì thằng Nam dám cãi lại lệnh chỉ huy. Giờ chị lại càng thêm bực khi nhìn thấy thằng Nam đang vác súng chạy gằn ở phía trước đầu trần chả ra dáng một chiến sĩ dân quân tý nào. Cái vòng ngụy trang làm ẩu nên khi vận động bị tuột rơi hết cả các cành cây lá, chỉ còn mỗi cái vòng tre nhảy tưng tưng trên lưng nó. "Sau lần này về phải chấn chỉnh thằng này đến nơi, đến chốn mới được!" - Chị Tình nghĩ. Thực ra, chị Tình rất thương và quý thằng Nam. Chị luôn coi nó như một đứa em trai của mình. Trung đội dân quân làng Hạ có nó cũng rất được việc. Đêm hôm có nó cùng canh gác trên đồi đám con gái đỡ sợ ma. Khi có việc gấp qua rừng núi, bãi tha ma nó chẳng sợ hãi gì, sai là đi ngay. Chỉ phải cái là tính tình thằng này rất hẩu đoảng, chả việc gì làm cho cẩn thận, chu đáo cả, đã thế lại hay cãi bừa và liều lĩnh. Mấy hôm trước, máy bay của bọn Mỹ bị không quân ta truy đuổi bay nháo nhác trên bầu trời. Bọn giặc trời ném xuống cánh đồng làng Hạ một vật gì đó đen trũi. Mọi người hốt hoảng gào thét gọi nhau: "Máy bay Mỹ thả bom đấy! Xuống hầm ngay" và vội vã lao vào nơi trú ẩn. Trong khi đó thằng Nam vẫn đứng ở sau bờ tre làng nghển cổ nhìn lên trời quan sát. Không có tiếng nổ vang lên. Mọi người còn đang phán đoán đó là bom nổ chậm thì thằng Nam đã phóng ra giữa cánh đồng. Cả làng rú lên hốt hoảng khi nhìn thấy thằng Nam vác trên vai một vật tròn tròn, đen đen từ giữa cánh đồng chạy như bay trở lại chỗ lũy tre đầu làng. Mọi người tưởng là nó đang vác quả bom chưa nổ vào làng. Hóa ra đó không phải là bom. Đấy chỉ là nửa mảnh vỏ một quả "bom nhiễu" của bọn Mỹ. Đây là loại "bom" nhằm gây nhiễu loạn ra-đa quân ta. Nghe thằng Nam gọi mãi nhiều người mới dám chạy đến xem. Trong cái vỏ rỗng thằng Nam đem về còn vương đầy nhưng sợi giấy bạc lấp lánh. Lần ấy, chị Tình đã sạc cho thằng Nam một trận, nó gãi đầu, gãi tai hứa sẽ sửa chữa nhưng rồi lại vẫn cứ tính nào, tật nấy. Cái vỏ bom rỗng thằng Nam vác về hiện mẹ nó đang dùng làm chiếc máng cho lợn ăn. Thằng Nam còn có thêm một cái tội nữa là ăn mặc nhố nhăng. Mấy hôm trước nó mặc một cái quần "ống tuýp" đi qua thị trấn bị công an bắt. Khi công an đang định dùng kéo rạch hai ống quần của nó may lúc đó xã đội trưởng Phạm Bản đi qua bắt gặp. Xã đội trưởng Phạm Bản nói với mấy anh công an thằng Nam là dân quân đi làm nhiệm vụ nên nó mới được tha, không bị rạch ống quần, chỉ bị nhắc nhở về phong cách, lối sống.
Trung đội dân quân làng Hạ hành quân đến chân núi Sáng. Nhiều lực lượng tác chiến cũng đã tập kết ở đây. Xã đội trưởng Phạm Bản cùng một số dân quân, công an làng Thượng, xóm Mới cũng vừa cơ động đến. Xã đội trưởng Phạm Bản chỉ huy chung các lực lượng của xã Hòa Sơn. Bộ đội, dân quân khép chặt vòng vây xung quanh khu vực núi Sáng rồi bắt đầu lùng sục, tìm kiếm ở một vùng rừng núi mênh mông, hoang vu chập trùng những tán cây cổ thụ và chằng chịt những dây leo rậm rạp. Núi Sáng ngày xưa có khu căn cứ địa của cụ Đề Thám và nghĩa quân xây dựng để đánh lại bọn Tây. Đây là một dãy núi rất hiểm trở. Trên núi có rất nhiều hang hốc, cây cối lại mọc dày đặc nên việc tìm kiếm tên giặc lái Mỹ không phải là dễ dàng. Các lực lượng tham gia vây bắt giặc được phổ biến phải hết sức cảnh giác, sẵn sàng nổ súng đánh trả khi xuất hiện máy bay trực thăng của Mỹ đến giải cứu tên phi công.
Sau hơn một ngày, hàng trăm người gồm bộ đội, công an, dân quân tự vệ và cả học sinh cấp 3 trường huyện tham gia bao vây, lùng sục khắp các bụi cây, hang hốc, khe đá trên núi mới tìm thấy tên phi công Mỹ đói lả đang chui lủi ngồi thu lu trong một hốc cây. Nó được dẫn giải ngay về cơ quan huyện đội.
Tuy không trực tiếp bắt sống được tên giặc lái máy bay Mỹ nhưng các chiến sĩ trung đội dân quân làng Hạ cũng vô cùng phấn khởi. Họ quên cả đói và mệt nhọc, suốt đêm mất ngủ trên núi Sáng làm mồi cho lũ muỗi vắt khi truy lùng tên phi công Mỹ.
Lúc đưa đơn vị trở về đến gần trận địa Đồi Ma, trung đội trưởng Tình đột nhiên ra lệnh:
- Thằng Nam! Đưa ngay khẩu súng đây!
Thằng Nam giật mình thảng thốt. Mặt nó tái đi. Nhớ lại việc đã cự cãi lại mệnh lệnh của trung đội trưởng bưa trước, nó càng hốt hoảng, lập bập:
- Tại sao lại thu vũ khí của tôi? Tôi không nộp lại súng đâu!
Thằng Nam cãi và ôm chặt lấy khẩu K44. Chị Tình phì cười rồi bảo:
- Ai thèm thu vũ khí của mày! Đưa khẩu súng để anh em vác cho rồi phóng ngay về làng kiếm lấy mấy quả khế chua. Đội sản xuất vừa tát cái ao của hợp tác xã để thu hoạch thủy sản, họ thưởng cho trung đội dân quân trực chiến mấy cân cá tươi đấy! Chiều nay, chúng ta sẽ làm một nồi canh chua thật ngon để khao quân, hiểu không!
Nghe chị Tình nói như vậy, thằng Nam thở phào nhẹ nhõm. Mặt nó tươi trở lại. Nó liền giao ngay khẩu súng lại cho đồng đội rồi co cẳng phóng luôn về làng.
Sau bữa chiều tổ chức "khao quân", trung đội trưởng Tình dặn dò các bộ phận trực chiến ở lại Đồi Ma xong liền tất tả về ban chỉ huy xã đội dự buổi họp rút kinh nghiệm chiến đấu và nghe thông báo tình hình mới. Số chị em không phải trực đêm trên Đồi Ma cũng trở về làng. Thằng Nam chui vào cái hầm nhỏ bên cạnh căn nhà nửa nổi, nửa chìm. Nó định bụng đánh một giấc cho thật đã mắt sau một đêm mất ngủ vạ vật trên núi Sáng truy tìm vây bắt tên phi công Mỹ. Gần sáng nếu hết cơn buồn ngủ thì nó sẽ mò xuống chỗ bến sông tìm lão Vận để cùng đi cất vó, úp nơm kiếm cá. Đầu mùa hạ mưa rào, có nguồn nước mới, lũ cá sông bắt đầu rủ nhau áp bờ, bơi ngược lên các vùng bãi ngập để vật đẻ.
Thằng Nam mới ngủ được nửa giấc thì bỗng có ai đó giật giật mạnh ở chân. Nó tỉnh giấc càu nhàu:
- Ai làm cái gì thế! Đang ngủ ngon...
- Nam ơi! Dậy... dậy ngay, có việc gấp lắm!
Thằng Nam nhận ra tiếng cái Liên. Nó ngồi dậy hỏi:
- Có việc quái gì thế! Trung đội trưởng đã bảo là tối nay được nghỉ cơ mà?
- Việc quan trọng lắm! Đi ngay mới kịp, nhanh lên!
Thằng Nam liền ngồi bật dậy. Nó nghĩ ngay là có mệnh lệnh khẩn cấp của trung đội trưởng như mọi lần. Nó vội quờ quạng trong căn hầm tìm khẩu súng và cái áo. Căn hầm tối mù mù. Mặc xong cái áo, khi thò tay ra phía cửa hầm để tìm đôi dép cao su thì bàn tay của thằng Nam chộp luôn vào một bên ngực tròn trịa nây nẩy của cái Liên đang ngồi ở ngay phía cuối sạp giường nằm. Nó hốt hoảng rụt ngay tay lại. Cái Liên chỉ mặc độc một cái áo lót mỏng manh, không mang đồ lót bên trong, chắc cũng vừa mới ngủ dậy. Cái Liên không nói gì, chỉ giục:
- Đi thôi!
Thằng Nam xách khẩu K44 theo cái Liên leo lên bờ công sự. Hai đứa tụt xuống sườn đồi phía làng Hạ. Trăng non đã ngả về tây. Bầu trời sáng nhàn nhạt. Lúc này, cái Liên mới ghé tai thằng Nam nói cho nó biết rõ mọi việc. Thì ra cái Liên gọi thằng Nam dậy là đi để "ngăn chặn kịp thời" một đôi nam nữ sắp quan hệ bất chính. Chị Nhân và tay phó tiến sĩ Dương Thụy đang ôm nhau ở một lùm cây dưới lưng đồi. Cái Liên đã để ý theo dõi chị Nhân ngay từ lúc chập tối. Nửa đêm, nó thấy chị Nhân ngồi dậy chui vào trong hầm thay cái áo mới rồi lén lút đi xuống dưới chân đồi. Cái Liên lặng lẽ bám theo. Chị Nhân mặc một cái áo màu hồng. Dưới ánh trăng non màu áo của chị như một ngọn lửa rập rờn, mờ ảo khuất dần vào những bụi cây sim lúp xúp gần chân đồi. Dương Thụy đang ngồi chờ chị Nhân ở đây. Tay phó tiến sĩ tối hôm nay không phải làm nhiệm trên Đồi Ma nhưng sau bữa liên hoan cứ loanh quanh, nấn ná mãi không chịu về. Hóa ra hai người đã có hò hẹn nhau rồi.
Nghe cái Liên nói như vậy, thằng Nam liền khựng lại. Nó lừng khừng rồi lên tiếng ngăn cái Liên:
- Hay là cứ mặc kệ bọn họ!
- Mặc kệ là thế nào! Chị ấy mà dính vào cái tay phó tiến sĩ “họ dê” này thì sẽ khốn nạn cả cuộc đời đấy!
- Nhưng… tình yêu, luyến ái là sự tự do. Chúng mình can thiệp vào làm sao được chứ!
- Mình sẽ… phá! Thế thôi!
- Phá bằng cách nào?
- Cứ đi theo mình, bảo làm gì cứ làm như thế là được!
Thằng Nam đành đi theo cái Liên. Hai đứa vượt qua một nương sắn mới trồng đến chỗ có những lùm cây sim, cây mua lúp súp. Chị Nhân và Dương Thụy đang ngồi ôm nhau cạnh một bụi cây dại um tùm. Hai người thì thầm với nhau nghe không rõ, chỉ thấy tiếng họ cứ nhỏ dần mãi đi. Sau một mô đất cách hai người một khoảng không xa, cái Liên nằm ép bên cạnh thằng Nam cố căng mắt ra quan sát nhưng chẳng thấy rõ họ đang làm chuyện gì. Dưới ánh trăng mờ nó chỉ thấy hai cái bóng mỗi lúc lại sát gần nhau hơn. Hình như trong làn gió nhẹ có những tiếng hơi thở hổn hển, ngắt quãng. Cái Liên lần sờ và đặt vào lòng bàn tay của thằng Nam mấy cục đất. Thằng Nam đã hiểu là sẽ phải làm gì.
Phía sau bụi cây sim, chị Nhân và Dương Thụy không biết là họ đang bị theo dõi. Hai người đang ôm nhau rất chặt. Bàn tay phải mềm và ấm của phó tiến sĩ Dương Thụy đã đặt lên đùi chị Nhân ve vuốt. Bàn tay ấy bắt đầu nhích dần, nhích dần lên phía trên. Chị Nhân hồi hộp chờ đợi. Khi bàn tay của anh phó tiến sĩ sắp đến chỗ phải đến thì đột nhiên đất đá từ đâu tới tấp ném đến túi bụi. Một con chim lợn đang rình chuột trong bụi rậm gần chỗ hai người ngồi giật mình hoảng sợ vỗ cánh phành phạch bay lên. Tiếng nó kêu “eng éc… eng éc…” thảm thiết, nghe rợn cả tóc gáy. Phó tiến sĩ Dương Thụy vội kéo chị Nhân bật dậy. Hai người lao xuống chân đồi chạy về làng. Cái Liên và thằng Nam tiếp tục tung ném đất đá rào rào về hướng của đôi nam nữ thêm một lúc nữa mới thôi. Đoạn, hai đứa kéo nhau cùng chạy ngược lên phía đỉnh đồi. Vừa chạy lên dốc cái Liên và thằng Nam vừa cười khúc khích vẻ rất khoái chí. Nhảy xuống lòng chiến hào đứng cười thêm một lúc nữa rồi hai đứa mới chịu trở về các căn nhà nửa chìm, nửa nối và hầm trực chiến của mình. Chui vào hầm, thằng Nam lại lăn ra ngủ như chết. Còn cái Liên thì thao thức mãi với bao nhiêu chuyện ở trong đầu.
Cái Liên cứ tưởng làm như thế là sẽ ngăn cản được chuyện sẽ xảy ra giữa chị Nhân với Dương Thụy. Là người ngoài cuộc, tỉnh táo nó đã lờ mờ nhận ra phần nào bản chất thực của tay phó tiến sĩ này. Nhưng cái Liên nào có biết đâu tình yêu thường làm cho con người ta mờ mắt. Tình yêu, tình dục cũng chính là một thứ ma tuý đầy uy lực cám dỗ của loài người. Thứ ấy làm cho trai gái khi đã bập vào nhau là mê mẩn, quên hết tất cả, bất chấp tất cả. Khi trái tim đã đập loạn nhịp thì cái đầu thường rất kém sự tỉnh táo, suy xét. Tình yêu nhiều lúc đã làm được cái việc rất khó là nhào trộn cái tốt với cái xấu, cái hay, cái dở với nhau mà những người trong cuộc không thể nào nhận biết. Chị Nhân thì ngày càng tươi tắn, xinh đẹp hơn. Chị chú ý nhiều hơn đến cách ăn mặc. Mái tóc chị luôn mượt mà, thoảng thơm hương bồ kết. Trong đôi mắt trong sáng của chị Nhân như luôn có ánh lửa long lanh. Trông chị thật đẹp cũng như con gái làng Hạ toàn là những người đẹp. Có lẽ là do khổ đất nơi dân làng Hạ định cư ở đúng chỗ một con rồng từ thượng giới bay xuống nằm nghỉ phun mây, nhả ngọc như câu chuyện tương truyền bao đời rồi người ta vẫn đồn đại.
Một hôm, sau buổi sinh hoạt chi đoàn ở phòng đọc sách, chị Nhân kéo cái Liên ra ngoài khẽ bảo nhỏ:
- Lần sau mày đừng làm như thế nữa Liên nhé!
Cái Liên hiểu chị Nhân định nói gì. Nó định nói lại với chị một câu gì đó nhưng cứ thấy nghẹn vướng ở trong cổ…
(còn nữa) Hà Nội, 11-2014
TRĂNG LẠNH
Truyện dài của Trọng Bảo
Chị Nhân rất buồn vì anh Luận hy sinh. Mấy ngày liền chị lặng lẽ làm việc, đi tuần tra canh gác không nói một câu nào. Giữa chị và anh tuy chưa có lời hẹn ước gì thật sâu nặng nhưng cũng đã có nhiều kỷ niệm với nhau từ thuở còn cắp sách tới trường. Chuyện hai người sinh hoạt cùng chi đoàn vẫn giúp đỡ nhau từ những công việc nhỏ. Chị nhớ về những lần lên rừng lấy củi, hay ra bãi sông Đáy đãi sỏi cát bán để gây quỹ đoàn, mua tặng phẩm cho người nhập ngũ anh luôn trợ giúp chị những lúc chặt cây hay khênh vác nặng nhọc, vất vả. Bản tính anh Luận vốn dĩ hiền lành, rụt rè nên chị biết mấy lần anh định ôm chị nhưng không dám. Buổi tối trước ngày lên đường nhập ngũ ngồi sát bên nhau trên sườn đê anh cũng chỉ dám cầm tay chị một lần thôi. Đêm ấy, chị Nhân đã chờ đợi mãi, chờ mãi mà anh không dám đặt tay lên vai chị. Chị cũng muốn như cái Liên dành cho người ra trận một kỷ niệm để luôn nhớ mãi về quê hương. Nhưng điều ấy đã không xảy ra. Bây giờ thì anh ấy sẽ không bao giờ còn trở về với quê hương, làng xã được nữa rồi.
Phó tiến sĩ Dương Thụy gặp gỡ động viên chị Nhân: "Chiến tranh không sao tránh khỏi mất mát, em hãy cố gắng vượt qua để xứng đáng với người đã mất...". Vẫn biết chiến tranh là thế. Nhưng sao chiến tranh lại tàn nhẫn, ác độc đến thế. Nó chia rẽ nhưng lứa đôi, nó giết hại những con người lương thiện, hiền lành. Nó không phải là con ngáo ộp để người lớn dọa trẻ con mà là một hung thần chết chóc. Những đứa con làng Hạ ngày ra đi trẻ trung, phấn khởi tươi vui như thế mà khi trở về chỉ còn là một mảnh giấy báo tử mong manh. Có những người đem được thân xác trở về làng thì mất chân, cụt tay như anh Quyến, hoặc suốt ngày lên cơn tâm thần lăn lê bò toài hò hét gọi đồng đội xung phong, chi viện ở ngoài bờ ruộng, dưới cống rãnh như anh Đang. Trại an điều dưỡng, chữa bệnh cho thương binh nặng đã được sơ tán về ở đồi bạch đàn phía sau làng Thượng. Từ đó những đêm trăng lạnh trong tiếng reo rì rào của rừng cọ xanh miền trung du có thêm tiếng la hét kinh hoàng của thương binh, tiếng kêu gào thảm thiết của chiến sĩ trong những cơn đau. Chiến tranh không còn ở xa xôi đâu nữa mà nó đã hiện diện chung quanh đây rồi. Ngày ngày trên bầu trời những tiếng máy bay rú gầm như xé. Đêm đêm trên mặt đất là những ánh chớp lửa và tiếng bom nổ rền rĩ cướp đi sinh mạng biết bao con người. Vậy mà có những kẻ vẫn muốn chiến tranh, họ mang cuộc chiến ấy từ tận chân trời đến với những người dân quê hiền lành làng Hạ. Chiến tranh ám ảnh vào mỗi số phận con người. Chị Nhân buồn bã nghĩ về tương lai. Một tương lai ẩn chứa biết bao nhiêu bất trắc của thời đạn lửa, chiến chinh…
Chị Nhân và cái Liên cùng khoác súng đi lên trận địa Đồi Ma.
Gió chiều vi vút thổi dọc bờ công sự. Trong căn nhà hầm trên đồi có nhiều tiếng nói cười râm ran. Hôm nay trung đội dân quân thường trực làng Hạ tổ chức đón nhận thêm một chiến sĩ mới. Đó là phó tiến sĩ Dương Thụy, cán bộ của thư viện quốc gia mới cùng cơ quan sơ tán về làng. Dương Thụy xung phong vào dân quân để tham gia việc tuần tra canh gác, tham gia chiến đấu vì anh ta hiện vẫn đang là một chiến sĩ tự vệ của cơ quan thư viện quốc gia. Việc vào lực lượng dân quân làng Hạ vừa để tham gia chiến đấu với địa phương vừa là để tuần tra bảo vệ kho tàng của cơ quan sơ tán. Khi hai cơ quan trung ương sơ tán về thì trung đội dân quân làng Hạ được giao thêm một nhiệm vụ mới là thường xuyên tuần tra, canh giác bảo vệ các nhà kho tàng cất giữ tài sản, hiện vật, sách vở tài liệu của hai đơn vị này. Một trạm gác được lập ngay lối ra vào khe núi đất nơi cơ quan làm việc và kho tàng của hai cơ quan thư viện quốc gia và bảo tàng lịch sử. Việc phó tiến sĩ Dương Thụy xung phong tham gia dân quân vì thế cũng có cái lý của nó. Ngoài ra, ít ai biết là còn một lý do nữa là Dương Thụy đang phấn đấu để được kết nạp vào đảng và chuẩn bị đi học nghiên cứu sinh tiếp nên cần gương mẫu, xung kích. Trung đội trưởng Tình còn cho biết là ban chỉ huy xã đội đang xem xét để tiếp tục kết nạp thêm một số nữ cán bộ, nhân viên của hai cơ quan của thư viện quốc gia và bảo tàng lịch sử vào các đơn vị dân quân để tăng cường lực lượng thường trực sẵn sàng chiến đấu vì sắp tới những nam thanh niên như bọn thằng Nam, thằng Biên sẽ lên đường nhập ngũ trực tiếp vào miền Nam chiến đấu. Có thêm một người như phó tiến sĩ Dương Thụy bổ sung vào lực lượng dân quân khiến chị Tình rất mừng. Trung đội dân quân rất ít nam giới, sau khi Hừng "thọt" bị gãy chân thì hầu như đêm nào thằng Nam cũng phải có mặt trên Đồi Ma để đám con gái trực đêm đỡ sợ ma. Thằng Nam thì chả biết còn ở làng được mấy ngày nữa. Nó đã có tên trong danh sách của xã đội gọi nhập ngũ rồi. Phó tiến sĩ Dương Thụy thường bận việc chuyên môn chủ yếu vào ban ngày, buổi tối có thể tham gia canh gác phòng không trên trận địa Đồi Ma.
Sau khi công bố việc kết nạp chiến sĩ dân quân mới, trung đội dân quân làng Hạ sẽ có một bữa liên hoan nhẹ. Trung đội trưởng Tình nhờ cô em gái làm ở cửa hàng mậu dịch quốc doanh trên thị trấn huyện xin tem phiếu tiêu chuẩn của cán bộ mua cho hai cân kẹo chanh và một can năm lít bia hơi. Thằng Nam đang đi xuống dưới lều cá của lão Vận để xin lão chi viện cho một ít cá sông phơi khô nướng sẵn.
Khi chị Nhân và cái Liên bước xuống căn nhà hầm thì không khí có lắng đi một chút ít. Nhiều người biết chị là người yêu của anh Luận, một liệt sĩ mới của làng Hạ. Họ cũng muốn nói vài câu an ủi động viên chị nhưng ngại khơi lại một chuyện buồn trong cái không khí đang vui vẻ thế này. Thấy không gian bỗng ắng, ỉu sìu hẳn đi cái Liên liền lên tiếng:
- Tối hôm nay chúng ta phải vui hết mình. Ngày mai đánh nhau ai chết thì bỏ, hiểu không?
Mọi người ồn ào cả lên:
- Đúng... đúng... đánh thì đánh... sợ cái cóc gì chứ!
- Mả mẹ mấy thằng Mỹ! Có giỏi thì lao thẳng xuống đây mà ném bom xem bọn chị bắn trả lại thế nào... cứ quần đảo, gầm rú, chập chờn bay tít mãi trên cao làm các chị mày ngứa cả đít...
- Chiến tranh thì chiến tranh, sợ cái quái gì, chết là cùng chứ gì. Chỉ sợ cứ nhùng nhằng thế này đám con trai đi hết còn toàn con gái, đàn bà đêm đêm cứ nằm không mãi thế này chán bỏ mẹ...
- Lại nhớ anh yêu ngoài mặt trận, thèm quá rồi phải không! Hi... hi...
- Nhớ quá đi chứ... có phải cái gì trên người cũng để dành mãi được đâu, già mẹ nó đến nơi rồi. Vậy mà cuộc chiến tranh thì cứ kéo dài, dai dẳng mãi thế này đến lúc có muốn cũng chả làm gì được thì chán quá...
Giữa lúc ấy thì trung đội trưởng Tình và phó tiến sĩ Dương Thụy cùng bước vào nhà hầm. Trung đội trưởng Tình đã nghe được những gì chị em nói với nhau. Chị nghiêm khắc nhắc nhở các chiến sĩ:
- Không được phát ngôn bừa bãi, vi phạm kỷ luật quân sự! Mọi người hiểu không?
Mọi người vội im bặt. Không phải họ sợ "vi phạm kỷ luật quân sự" mà họ ngại vì có mặt đàn ông. Bọn con gái trẻ bưng miệng cười rúc rích. Mấy chị đã có chồng đi B nhưng chưa có con thì dạn dĩ, xuýt xoa. Họ thì thào nói nhỏ với nhau:
- Tay “lính mới” này đẹp giai quá, lại học vị cao thế! Vào dân quân, lên trận địa thế này lỡ không may bom đạn nó va vào thì phí phạm quá.
- Đề nghị phân công cho anh ta làm công tác hậu cần, chuyên... phục vụ cho chị em chúng ta chiến đấu thì tốt hơn, lỡ có thế nào thì đỡ phí...- …
Trung đội trưởng Tình yêu cầu mọi người ổn định trật tự để phổ biến công việc và chuẩn bị cho buổi lễ kếp nạp chiến sĩ dân quân mới. Phó tiến sĩ Dương Thụy ngồi xuống góc sạp nứa bên cạnh chị Nhân. Từ lúc lên đến trận địa Đồi Ma chị Nhân chưa nói câu nào. Chị im lặng không phải vì quá buồn mà là tính chị không thích ồn ào, lắm chuyện như cái Liên. Chuyện giữa chị và anh Luận quả là buồn thật nhưng dù sao cũng đã qua rồi mà cuộc sống thì vẫn phải tiếp tục.
Trung đội trưởng Tình bắt đầu phổ biến nhanh tình hình chiến sự và quán triệt nhiệm vụ của trung đội dân quân làng Hạ trong thời gian sắp tới. Cuối cùng chị mới giới thiệu chiến sĩ mới Dương Thụy, một tự vệ, công dân của thủ đô về gia nhập trung đội dân quân thường trực làng Hạ. Dương Thụy đứng dậy tự giới thiệu thêm một chút về bản thân mình. Hóa ra anh ta cũng chỉ sàn sàn tuổi chị Tình, kém cả tuổi của Hừng "thọt". Anh phó tiến sĩ này có tài ăn nói lại biết nhiều chuyện, nhiều thông tin khiến mọi người đều im lặng lắng tai chăm chú nghe. Quả là người có học có khác. Dương Thụy xin hứa sẽ nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao cho "dù phải hy sinh chiến đấu" cũng quyết không sờn lòng, nản chí. Mọi người đều vỗ tay tán thưởng. Phó tiến sĩ Dương Thụy đem theo mấy tập họa báo và một số sách truyện để mọi người đọc khi trực chiến trên trận địa. Anh chia cho mọi người. Đám dân quân gái rất thích, họ vồ lấy những tập họa báo in ảnh màu truyền tay nhau xem.
Buổi sinh hoạt của trung đội dân quân thường trực làng Hạ vừa xong thì trời cũng đã sụp tối. Lúc này, thằng Nam mới từ bến sông mới mò lên. Nó đã báo cáo xin phép trung đội trưởng Tình trước rồi nên không bị nhắc nhở khiển trách gì. Thằng Nam ôm theo hai cái gói đi vào trong căn nhà hầm. Nó không chào ai vì mồm miệng còn bận thở hổn hển. Phía sau nó còn có một bóng người nữa. Trung đội trưởng Tình hỏi:
- Ai đấy?
- Tôi, Hừng đây! - Người đó đáp.
Mọi người trong trung đội nhao nhao:
- Chân cẳng chưa khỏi hẳn còn cố leo lên đồi làm gì?
Hừng "thọt" chống cái nạng gỗ tự chế tập tễnh bước vào trong căn nhà hầm trực chiến. Trong ánh đèn phòng không mờ ảo hắt lên trông không rõ nhưng mọi người vẫn nhân ra anh có vẻ gầy hơn trước. Thằng Nam nói với chị Tình:
- Em từ bến sông về đến chân đồi thì gặp anh ấy đang cố đi lên. Em phải cõng anh ấy leo dốc, nghỉ mấy lần mới tới đây, mệt thở cả ra hai tai đấy.
Hừng "thọt" thì bảo:
- Tôi nghe nói hôm nay đơn vị ta có lính mới bổ sung nên cố lên để góp vui!
Thằng Nam chìa hai cái bọc ra nói:
- Lão Vận tặng hai cân cá sông phơi khô đã tẩm ướp, nướng chín sẵn. Còn đây là gói xôi, con gà và xâu khế chua của anh Hừng đem lên.
Đám thanh nữ ồn ào reo lên vì có khế chua. Chị Tình bảo họ cắt cử người thay gác phòng không, chuẩn bị liên hoan rồi dặn Hừng "thọt" xong buổi liên hoan phải về ngay, thằng Nam sẽ đưa về tận nhà, ở lâu trên trận địa không an toàn, bọn Mỹ đã tuyên bố tăng cường ném bom miền Bắc. Máy bay cường kích của chúng có thể oanh tạc xuống trận địa và cây cầu sắt bất cứ lúc nào. Hừng "thọt" ậm ừ nhưng dặn lại trung đội trưởng là khi chân đơ đỡ sẽ tiếp tục lên trận địa trực chiến...
Các chiến sĩ trung đội dân quân tổ chức buổi liên hoan đón nhận thành viên mới ngay tại trận địa. Trong ánh sáng mờ mờ của ngọn đèn phòng không bia được rót ra những cái bát sắt và mấy cái ca tráng men có dòng chữ “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược” mà trung đội dân quân làng Hạ đã được tặng thưởng nhờ thành tích bắn giỏi trong hội thao xạ kích toàn huyện. Mỗi người uống một bát bia. Bia hơi để lâu mùi khai khai như nước đái bò. Mọi người vừa ăn uống vừa hát hò ầm ĩ xao động cả một vùng đồi hoang vắng. Chị Nhân chỉ uống vài ngụm nhưng đã thấy người lâng lâng. Dương Thụy ngồi kế bên. Anh nhăn mặt cố uống hết một ca men rót đầy loại bia do địa phương tự nấu nhạt nhẽo, khai khai. Có lẽ, ở cái chốn quê rất xa thành phố loại bia này là ngon lắm rồi. Mọi người vẫn vô tư ăn uống, nói cười ồn ào. Lừa lúc mọi người không để ý, Dương Thụy đưa tay sang nắm chặt tay chị Nhân. Chị Nhân hơi giật mình nhưng không rụt tay lại. Chị để yên tay mình trong bàn tay mềm và ấm của Dương Thụy…
(còn nữa) Hà Nội, 11-2014
TRĂNG LẠNH
Truyện dài của Trọng bảo
Phòng đọc sách của chi đoàn thanh niên làng Hạ được thành lập. Đúng như lời hứa của anh chàng phó tiến sĩ, cơ quan thư viện quốc gia đã cho phòng đọc mượn rất nhiều loại sách báo. Phòng đọc đặt ngay tại nhà bà Thêm-mẹ liệt sĩ Hà Quang Nghĩa ở cuối xóm. Một địa điểm vừa thuận lợi, vừa an toàn. Khi có báo động phòng không, máy bay Mỹ xuất hiện mọi người có thể chạy ngay vào khe núi đá sau nhà ẩn nấp rất kín đáo và an toàn. Bà Thêm đi sơ tán ở tại lán trong rừng với thằng cháu ngoại giao toàn bộ nhà cửa cho chi đoàn và trung đội dân quân làng Hạ quản lý sử dụng. Ba gian nhà giữa được quét dọn sạch sẽ, kê thêm bàn ghế, giá và kệ để sách báo để làm phòng đọc.
Cùng với việc cho mượn rất nhiều sách báo hay, thư viện quốc gia còn cho mượn cả cái tủ để báo, cái giá sách bằng sắt để sách. Chị Nhân được chi đoàn cử làm thủ thư. Chị được giảm bớt thời gian trực chiến, canh gác và tuần tra. Tuy thế, phòng đọc chỉ mở cửa vào thời gian nhất định trong ngày, hết sức tránh giờ cao điểm phòng không máy bay địch hoạt động nhiều để bảo đảm an toàn cho mọi người đến đọc và mượn sách báo. Độc giả chủ yếu là cánh thanh niên và đám học sinh phổ thông trong và ngoài làng Hạ. Bọn thanh niên thích truyện kiếm hiệp như Tam quốc diễn nghĩa, Thủy Hử, Hồng Lâu mộng, Bọn trẻ con thì ham đọc các truyện bắt gián điệp, truyện trinh thám, truyện tranh thiếu nhi. Mấy người có tuổi như lão Cống, ông đội trưởng Đạt thì thích các loại sách phổ biến kiến thức về chăn nuôi, trồng trọt và các loại báo chí để theo dõi tình hình thời sự trong ngoài nước.
Cùng với việc cho mượn sách báo lập phòng đọc, các cán bộ thư viện quốc gia còn cử người hướng dẫn, giới thiệu sách báo, tập huấn nghiệp vụ thư viện cho nhân viên phòng đọc. Phó tiến sĩ Dương Thụy thường xuyên có mặt ở phòng đọc của làng Hạ hướng dẫn, giúp đỡ chị Nhân khi thì sắp xếp sách báo lên giá, khi thì ghi chép sổ sách người mượn ấn phẩm đem về nhà đọc.
Cuối buổi chiều, khi phòng đọc đã vắng người cái Liên mới đến lấy mấy cuốn sách chị Nhân đã chọn để dành cho nó đem lên trận địa đọc.
Sau khi quan sát xung quanh một lượt, cái Liên mới lên tiếng cảnh giác nhắc nhở chị Nhân:
- Chị phải hết sức cẩn thận với cái tay phó tiến sĩ “họ dê” ấy nhé! Hắn là loại không tốt đâu...
- Mày là chúa hay đa nghi lòng tốt của người ta. Người ta nhiệt tình giúp chi niên của chúng ta như thế mà mày vẫn chưa yên tâm à?
- Yên tâm cái gì! Chị mà không cẩn thận là sa luôn vào bẫy của hắn đấy...
Cái Liên vừa rút một cuốn sách trên giá xem xét vừa nhìn chị Nhân vẻ nghi ngờ:
- Tại sao hắn lại tốt với chị thế! Cho phòng đọc của chị mượn toàn là các loại sách báo hay?
- Thì anh ấy tốt với chi đoàn và cả làng, cả xã ta đấy chứ riêng gì ai!
Cái Liên vẫn chưa tha:
- Hay là chị với hắn đã có vấn đề gì rồi phải không?
- Vấn đề gì... mày chỉ được cái hay suy nghĩ vớ vẩn.
- Vớ vẩn thế nào! Tại sao hắn lại cứ hay mò đến phòng đọc vào những lúc vắng người như thế?
- Thì... những lúc không có người đến đọc và mượn sách anh ấy mới hướng dẫn cho chị về nghiệp vụ thư viện được chứ!
Cái Liên ôm mấy cuốn sách vừa bước ra cửa vừa dặn lại:
- Ấy là em cứ nói trước thế để nhắc nhở chị, kẻo rồi lại khốn... Chị nhớ là tối mai cùng em trực chiến trên trận địa Đồi Ma đấy nhé!
- Nhớ rồi...
Chị Nhân vừa trả lời vừa sắp xếp lại mấy tờ báo mới trên bàn. Chị hơi bực vì cái Liên tính hay đa nghi. Đúng là cái con bé này cũng thật buồn cười. Chính bản thân nó đã làm bao nhiêu chuyện tày đình chả lo lại cứ đi lo xa cho người khác. Nhưng mà sao nó cứ có ác cảm với anh phó tiến sĩ Dương Thụy mãi thế nhỉ. Hay là nó đã từng trải qua những chuyện ấy rồi nên nó biết. Chị Nhân chợt thấy chột dạ. Chị suy nghĩ lại thật kỹ thì mình với phó tiến sĩ Dương Thụy chưa có chuyện gì xảy ra ngoài hôm cùng khênh hòm sách báo anh ta lén nhìn trộm vào ngực chị. Còn hôm qua có lẽ là do vô tình khi với tay lên giúp chị xếp mấy cuốn sách vào ngăn giá trên cao nên anh ta đã chạm mu bàn tay vào ngực chị một lần. Lúc ấy vừa tắm xong, chị chưa kịp mang đồ lót nên cái cảm giác bị cọ sát vào da thịt rất rõ, khác hẳn với lần thằng Thứ ngoài ruộng bèo hoa dâu dạo trước. Từ hôm qua đến giờ chị cứ nghĩ là do anh phó tiến sĩ vô tình. Bây giờ nghe cái Liên nói thì chị lại thấy hình như có lẽ là anh ta đã cố ý thì phải. Nghĩ đến đây chị Nhân chợt thấy nóng bừng cả mặt. Chị lén đưa tay nhanh lên bóp ngực một cái để kiểm tra lại cảm giác của mình. Thôi chết, đúng là hôm qua anh ta cố tình rồi. Tuy nghĩ như vậy nhưng chị Nhân lại không thấy lo lắng mà chỉ thấy hơi lâng lâng... Chị Nhân lại vừa định đưa tay lên nắn trộm ngực mình một cái nữa thì có tiếng người:
- Chào cô thủ thư xinh đẹp nhé!
Chị Nhân giật mình quay lại và nhận ra đó là anh phó tiến sĩ Dương Thụy.
Chị Nhân ấp úng chào lại. Chị đỏ mặt khi nhớ lại ý nghĩ của mình lúc nãy. Dương Thụy đang ôm theo một chồng sách báo mới. Chị Nhân vội chạy ra cửa đón chồng báo trên tay anh phó tiến sĩ. Và không biết là do chồng báo nặng hay là do vô tình bàn tay của Dương Thụy lại đụng chạm vào một bên ngực căng tròn của chị Nhân. Chị Nhân hơi giật mình vì bị bất ngờ. Chị ôm chồng báo và hơi lùi lại để tránh bàn tay mềm mại và trắng trẻo của anh phó tiến sĩ.
Phó tiến sĩ Dương Thụy rút từ trong túi ra một cuốn sách nói:
- Có một cuốn sách rất hay dành riêng cho em đây!
Chị Nhân vội đặt chồng báo mới xuống bàn rồi đưa hai tay đón lấy cuốn sách của Dương Thụy. Chị lật xem bìa sách và reo lên:
- Nhãn đầu mùa! Một cuốn sách hay quá. Em nghe nói cuốn tiểu thuyết này rất hay, cứ tìm mãi mà chưa có để đọc anh ạ.
Phó tiến sĩ Dương Thụy giơ ngón tay lên làm hiệu vẻ quan trọng:
- Rất hay nhưng là sách… cấm đấy! Em đọc xong trả lại cho anh ngay nhé!
- Tại sao lại phải cấm hả anh?
- Anh cũng không hiểu thật rõ! Chắc là có vấn đề về định hướng công tác chính trị tư tưởng, ảnh hưởng đến tình hình, nhiệm vụ xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam hiện nay. Em nhớ là đừng để ai biết anh đã cho em mượn cuốn sách này nhé!
- Vâng ạ!
Chị Nhân càng thấy muốn đọc ngay xem nội dung câu chuyện ra sao. Chị lật mở nhanh cuốn sách. Có một chỗ được gấp góc trang để đánh dấu. Chị tò mò mở ra và liếc đọc nhanh. Chị đỏ bừng mặt. Đó là đoạn tả cảnh anh lính vệ quốc đoàn mê đắm với khuôn ngực thanh tân của cô du kích trẻ trong một đêm trăng thanh trên sườn đê trước giờ lâm trận. Chị Nhân lúng túng gấp vội cuốn sách lại mắt nhìn lảng ra phía ngoài cửa. Phó tiến sĩ Dương Thụy đã đứng ngay sau lưng chị Nhân. Hơi thở mạnh của anh khiến mấy sợi tóc mai của chị bay bay. Dương Thụy đặt tay lên vai chị Nhân. Chị Nhân hơi co người lại nhưng không gạt bàn tay anh ra. Dương Thụy cố nín thở để trống ngực không đập dồn dập. Anh đang thăm dò phản ứng của chị Nhân. Nhưng đúng lúc Dương Thụy định đưa tay ra phía trước ôm lấy ngực chị Nhân thì có tiếng chân người chạy thình thịch vào cổng nhà. Phó tiến sĩ Dương Thụy vội lùi lại đứng cách xa chị Nhân một đoạn.
Cái Liên vai vác khẩu súng CKC chạy ào vào vẻ rất gấp. Mặt mũi cái Liên tái nhợt đi, nó hốt hoảng gọi chị Nhân giọng lạc hẳn đi:
- Chị ơi! Đi… đi… thôi…
- Có việc gì thế! Mà đi đâu?
- Sang nhà anh Luận ngay!
Chị Nhân ngạc nhiên hỏi lại:
- Sang bên ấy để làm gì?
- Anh… anh… anh Luận… anh ấy đã...
- Anh ấy về rồi à?
- Không… anh ấy, anh ấy… hy sinh rồi, giấy báo tử vừa mới gửi về làng… Tối nay xã sẽ tổ chức lễ truy điệu…
Chị Nhân ngã khụy xuống bậu cửa, đầu đập mạnh vào tường nhà. Cái Liên và phó tiến sĩ Dương Thụy vội nhào đến đỡ chị Nhân. Họ cùng ngồi xuống thềm một lát để định thần lại. Rồi cả ba dìu nhau thập thõm đi về hướng có nhiều tiếng người đang kêu khóc ở phía đầu làng.
Trời đã sụp tối. Miền đồi núi trung du thường tối sớm. Trăng còn chưa lên. Con đường chính giữa làng nhập nhoạng trong màn sương mờ ảo. Những bước chân người thảng thốt cùng đi về hướng nhà anh Luận. Thế là từ buổi tối hôm nay làng Hạ có thêm một người trở thành liệt sĩ…
(còn nữa) Hà Nội, 11-2014
TRĂNG LẠNH
Truyện dài của Trọng Bảo
Sáng hôm sau, trung đội dân quân thường trực làng Hạ tiếp tục giúp hai cơ quan vừa sơ tán từ Hà Nội về sắp xếp đồ đạc, tài liệu, hiện vật và các loại sách báo vào khu nhà làm việc và nhà kho trong núi. Hai dãy nhà cấp bốn mới làm lợp bằng lá cọ là nơi làm việc và kho tàng nằm ép vào sườn dãy núi đất phía sau làng Hạ. Những cái hòm đựng sách vở, hiện vật, tài liệu chất cao gần sát mái lá. Việc sắp xếp chủ yếu là đám dân quân vì họ còn trẻ và có sức khỏe. Các nhân viên bảo tàng và thư viện chỉ hướng dẫn họ sắp đặt cho đúng vị trí các loại tài liệu để dễ kiểm tra, bảo trì sau này. Cuộc chiến tranh chống Mỹ còn kéo dài và ác liệt, chưa biết bao giờ chấm dứt nên việc sơ tán để gìn giữ các loại tài sản quốc gia cần phải hết sức cẩn thận. Miền rừng núi ẩm thấp, kho tàng lại chủ yếu là nền đất nên việc kê kích để tránh bị mối xông và ẩm ướt làm hư hỏng các tài liệu. Công việc đòi hỏi rất cẩn trọng và tỉ mỉ. Anh chàng phó tiến sĩ Dương Thụy săm soi để ý từng li từng tý khi đám dân quân xếp đặt các hòm sách báo, tài liệu. Anh ta mở từng cái hòm ra xem xét những cuốn sách bìa cứng rất cẩn thận xem đêm qua vận chuyển qua suối có bị ướt không. Chị Nhân sáng mắt lên khi nhìn thấy những cuốn sách văn học Việt Nam và văn học nước ngoài đã được dịch xếp đầy ăm ắp trên các giá sắt cao tới tận nóc nhà. Chị ao ước được đọc những cuốn sách ấy quá. Ở làng quê nông thôn hẻo lánh thế này biết bao giờ mới có được những cuốn truyện hay như thế. Cái hiệu sách phố huyện lào tèo vài cuốn sách, mấy tờ tranh vậy mà chị cũng không có tiền để mua mỗi khi có một cuốn sách mới bày lên giá. Cái Liên cũng rất thích đọc sách như chị Nhân. Có lần mượn được cuốn tiểu thuyết Mùa hoa dẻ hai chị em thức suốt đêm để đọc bị mẹ mắng cho vì tốn mất hai phao dầu hỏa thắp đèn. Nhìn tay phó tiến sĩ văn hóa đang cầm trên tay cuốn tiểu thuyết Hai trận tuyến của nhà văn Hà Minh Tuân, cái Liên thích lắm. Từ lâu rồi nó đã đọc ké được mấy chương cuốn truyện này. Giá như ai khác không phải tay phó tiến sĩ Dương Thụy kia thì nó sẽ sán lại gạ mượn đọc ngay. Cái Liên rất thích đọc sách nhưng trong đầu nó lại đang nghĩ đến một chuyện khác. Nó kéo chị Nhân ra một góc khuất hỏi với vẻ thắc mắc:
- Tại sao lại lạ thế chị nhỉ?
- Cái gì lạ?
- Thì cái tay phó tiến sĩ văn hóa kia kìa!
- Anh ta có gì là lạ đâu?
- Thế chị không nhận ra là rất lạ à?
Chị Nhân lắc đầu. Cái Liên vẻ hơi bực:
- Lạ là vì tại sao… trai tráng như hắn ta mà lại đi sơ tán!
- Thì anh ấy là cán bộ cơ quan thư viện quốc gia, anh ấy đi theo để gìn giữ, bảo vệ tài sản của nhà nước.
Cái Liên giọng đầy sự nghi ngờ:
- Nhưng cả mấy chục người trong các cơ quan bảo tàng lịch sử, thư viện quốc gia sơ tán về đây đều cao tuổi hoặc là phụ nữ, chỉ có mỗi hắn ta là thanh niên trai tráng. Lẽ ra hắn ta phải ở lại thủ đô tham gia lực lượng tự vệ bảo vệ Hà Nội hay xung phong đi bộ đội vào miền Nam chiến đấu chứ! Hay là hắn là một kẻ sợ chết?
Chị Nhân cười xòa bảo cái Liên:
- Ồi dào! Mày chúa là hay để ý, xét nét người khác. Chiến tranh mỗi người một nhiệm vụ, ra mặt trận hay ở hậu phương đều cần thiết cả. Mà anh ấy lại là một phó tiến sĩ ngành văn hóa, một trí thức chuyên nghiên cứu, gìn giữ, phát triển di sản văn hoá của dân tộc. Nhiệm vụ ấy chả quan trọng à?
Cái Liên vẫn lắc đầu. Nó vẫn chưa thông với việc một thanh niên trai tráng như phó tiến sĩ Dương Thụy lại đi sơ tán về làng Hạ trong lúc chiến tranh đang ác liệt thế này. Cái Liên tiếp tục cùng các dân quân giúp đỡ, hỗ trợ các cơ quan vừa sơ tán về làng. Khi làm việc nó có ý tránh xa chỗ anh phó tiến sĩ Thụy. Nó xung phong giúp các cán bộ cơ quan bảo tàng sắp xếp cơ quan. Khi công việc tạm ổn thì đã quá trưa, cái Liên vội tìm chị Nhân để cùng về ăn cơm. Buổi chiều cả hai đều phải lên trận địa Đồi Ma trực chiến. Cái Liên hơi giật mình khi nhìn thấy chị Nhân và tay phó tiến sĩ văn hóa đang đứng nói chuyện với nhau bên một gốc cây cọ um tùm vẻ rất thân mật. Nó định gọi chị Nhân nhưng lại thôi. Nó vùng vằng bỏ đi thì chị Nhân nhác trông thấy. Chị gọi giật:
- Liên chờ tao với!
Cái Liên dài giọng:
- Tưởng chị không còn muốn về nhà nữa!
Chị Nhân vội chào phó tiến sĩ Dương Thụy rồi chạy theo cái Liên. Chị véo vào lườn nó một cái:
- Mày bị làm sao thế?
- Chả làm sao cả, chỉ là chị ấy. Bị cái tay phó tiến sĩ trẻ và đẹp mã ấy hút mất hồn rồi à?
- Mày chỉ vớ vẩn…
- Chị phải cẩn thận đấy!
Chị Nhân ngạc nhiên. Có chuyện gì đâu mà con bé này lại nói thế nhỉ? Tuy thế chị cũng hơi cảnh giác. Chị lén sờ lên má mình thấy hơi nong nóng. Chị nhớ đến cái lúc hai người cùng bê một cái hộp đựng sách. Vô tình bàn tay của anh phó tiến sĩ tóm luôn vào bàn tay của chị. Chị định rút bàn tay lại nhưng sợ cái hộp đầy sách quý rơi xuống sàn đất ướt chị đành để yên. Chị chợt bắt gặp ánh mắt rất lạ của anh phó tiến sĩ đang nhìn mình. Anh ta luống cuống làm bộ quay mặt đi. Chị Nhân giật mình vì sự sơ ý của mình khi cúi xuống cùng anh ta bê hộp đựng sách cổ áo bị trễ xuống, lồ lộ ra tất cả. Chị Nhân biết khuôn ngực của mình rất tròn, đẹp và hấp dẫn. Nhất định là anh ta đã nhìn thấy điều gì rồi. Sau lần ấy chị Nhân ý tứ và cẩn thận hơn mỗi khi phải cúi người xuống bưng bê đồ đạc, sách vở. Chị hơi lo lắng vì đôi mắt của anh phó tiến sĩ này rất sáng, long lanh ẩn sau cặp kính trắng. Khi biết chị Nhân và đám thanh niên làng Hạ rất ham mê đọc sách phó tiến sĩ Dương Thụy hứa sẽ đề nghị ngay với lãnh đạo cơ quan sau đó phối hợp với chi đoàn mở một phòng đọc nhỏ tại làng Hạ. Thư viện quốc gia sẽ luân chuyển các loại sách, báo cho phòng đọc của chi đoàn làng Hạ quản lý và tổ chức cho mọi người đến mượn đọc. Điều ấy khiến chị Nhân rất thích. Nếu được như thế thì chị sẽ có cơ hội được đọc rất nhiều tác phẩm văn học nổi tiếng trong nước và thế giới. Nhiều loại sách, tên sách mà chỉ ở thư viện quốc gia này mới có. Lúc nãy chị Nhân và phó tiến sĩ Thụy tranh thủ trao đổi với nhau về chuyện ấy không phải là chuyện gì khác. Nghe chị Nhân giải thích, cái Liên mới tạm yên lòng. Nhưng nó vẫn nói có ý nhắc nở chị Nhân:
- Nhưng em vẫn thấy nghi nghi tên này lắm! Mà hắn mang họ "dê" đấy. Mấy lần em nhác trông thấy hắn cứ nhìn chằm chằm vào ngực chị vẻ thèm thuồng lắm!
- Mày yên tâm... - Chị Nhân bảo cái Liên: - Mà anh ta bị cận thị thế nhìn thấy cái gì được cơ chứ!
- Chị đừng chủ quan! Hắn ta đeo kính trắng cho có vẻ ta đây là dân trí thức đấy, không phải là bị cận thị đâu!
- Nhưng thế thì đã làm sao... đừng hòng ai mà sờ được vào nhé...
Nói đến đây chị Nhân hơi giật mình vội dừng lại. Chị đỏ mặt vì mình đã nói dối. Chị vụt nhớ đến chuyện thằng Thứ sáng hôm nào ngoài ruộng bèo hoa dâu. Hôm ấy nó xiết hai bầu vú chặt quá khiến đến bây giờ chị vẫn còn nhớ cái cảm giác nghèn nghẹt tưng tức trên ngực. Chị khe khẽ thở dài. Đã lâu rồi không nhận được tin tức gì của anh Luận và đám thanh niên làng Hạ ở ngoài mặt trận. Bọn họ ra đi là mất tăm, mất hút luôn. Chắc là chiến trường đạn bom ác liệt lắm. Ở miền Bắc thời gian gần đây máy bay Mỹ cũng tăng cường bắn phá. Hàng ngày đài truyền thanh của xóm cũng thông báo tình hình chiến sự hai miền Nam Bắc, tin máy bay Mỹ dội bom giết hại nhân dân các địa phương. Trên đỉnh dãy núi Tam Đảo ngày nào cũng có các tốp máy bay Mỹ lởn vởn, lượn vòng trước khi lao xuống ném bom, bắn phá Hà Nội và thành phố Việt Trì. Bọn địch đang tập trung vào các mục tiêu ở các thành phố lớn và tuyến giao thông huyết mạch quan trọng nên cây cầu sắt nhỏ nhoi trên quốc lộ 2C phía dưới chân trận địa Đồi Ma của trung đội dân quân làng Hạ vẫn được bình yên. Những chuyến xe quân sự vẫn ngày đêm qua cầu ra mặt trận. Trên trận địa Đồi Ma đám dân quân làng Hạ vẫn chưa phải nổ súng lần nào do máy bay địch bay tít trên cao hoặc kéo nhau bay về phía thủ đô Hà Nội mà chưa lần nào bổ nhào xuống ném bom, bắn phá cây cầu sắt.
(còn nữa) Hà Nội, 11-2014
TRĂNG LẠNH
Truyện dài của Trọng Bảo
Tập tễnh bước trong đêm, Hừng "thọt" vừa đi vừa nghỉ. Hắn lên tới trận địa Đồi Ma thì anh chị em trong trung đội dân quân thường trực làng Hạ đã có mặt đầy đủ. Họ đang ngồi tập trung thành ba hàng ngang dưới gốc cây đa. Quần áo màu tối sẫm, vòng lá ngụy trang họ còn đeo trên lưng như chuẩn bị để sẵn sàng chiến đấu. Dưới ánh trăng tà trông họ giống như những bóng cây lúp súp rung rinh. Trung đội trưởng Tình đang quán triệt về nhiệm vụ cực kỳ quan trọng mà đơn vị sẽ thực hiện đêm nay. Tiếng của chị sang sảng vọng trên đỉnh đồi cao. Hừng "thọt" báo cáo xin phép vào sau rồi ngồi ở cuối đội hình. Thằng Nam thì thào hỏi:
- Sao anh đến muộn thế?
Hừng "thọt" vừa thở vừa nói nhỏ:
- Nhà tao... tao có việc...
Thằng Nam lại bảo:
- Gần sáng thì đoàn xe sơ tán của cơ quan bảo tàng lịch sử trung ương và thư viện quốc gia từ thủ đô sẽ về đến làng ta. Nếu anh mệt thì ở lại trận địa canh gác máy bay thay cho em nhé. Em đi vận chuyển đồ đạc giúp cơ quan sơ tán thay cho!
- Tao đi được! Mày đừng lo.
- Nhưng phải khuân vác nặng mà chân cẳng anh thế này thì... Nghe nói toàn là các đồ quý hiếm, quan trọng, có cả long bào, bảo kiếm, vàng bạc châu báu, ngai vàng của các vị hoàng đế ngày xưa đấy! Nặng lắm. Liệu anh có vác nổi không hay lại làm rơi xuống suối thì hỏng hết!
Hừng "thọt" nói vẻ hơi tự ái:
- Mày đừng coi thường tao nhé! Cả trung đội có hai thằng nam giới, tao lại cáo ốm mệt ở lại trận địa thì còn ra cái thể thống gì nữa.
Hừng "thọt" cố ghìm để không thở dốc rồi nói với thằng Nam. Thực ra thì hắn cũng thấy mệt và đuối sức. Hắn nghĩ: "Mẹ kiếp! Tại lúc nãy ở gốc mít cổng nhà có lẽ con vợ đã rút hết cả sức lực của mình rồi. Nhưng không sao, nghỉ một lúc là mình sẽ lại sức thôi". Nhưng Hừng "thọt" không kịp nghỉ cho lại sức thì trung đội trưởng Tình đã hạ lệnh xuất phát. Những chiếc xe chở đồ đi sơ tán tránh bom Mỹ đầu tiên đã về đến đầu làng, nơi có con đường mòn chạy thẳng vào dãy núi thấp phía sau làng Hạ. Các chiến sĩ dân quân rời trận địa Đồi Ma vai đeo súng vừa đi vừa chạy gằn dưới ánh trăng khuya đi làm nhiệm vụ. Hừng "thọt" và thằng Nam đi cuối đội hình. Thằng Nam đổi phiên gác đêm trên Đồi Ma cho cái Sa, con bé nhỏ yếu nhất trung đội lại đang bị sốt. Thằng Nam rất háo hức muốn được nhìn tận mắt cái ngai bằng vàng của các vị vua ngày xưa xem nó như thế nào. Nó không biết rằng nếu đúng là có cái ngai vàng ấy đem về cất giấu ở làng Hạ thì người ta phải để trong thùng kín và không để cho những thằng dân quân quèn như nó được lại gần đừng nói là được khênh vác. Các thứ mà các cơ quan bảo tàng, thư viện từ Hà Nội đem về cất giữ bảo quản để tránh bom Mỹ ở vùng quê này là các hiện vật lịch sử và sách vở, văn kiện. Có rất nhiều thứ quý giá, nhưng chẳng ai biết đó là những thứ gì vì tất cả đều để trong các hòm gỗ, hòm sắt kín mít.
Trung đội dân quân nhanh chóng triển khai giúp các cán bộ, nhân viên các cơ quan sơ tán vận chuyển tài sản, sách, tài liệu vào khu nhà kho mới làm trong dãy núi sau làng. Họ hì hục khuân vác, vận chuyển trong đêm. Cái Liên vừa bê một chiếc hòm gỗ nặng vừa thì thầm với chị Nhân:
- Cái tay cán bộ bảo tàng đeo cặp kính cận kia trông đẹp trai quá chị ạ!
- Đêm hôm ánh trăng nhập nhèm thế này nhìn chả rõ, biết thế nào là đẹp hay xấu!
- Đẹp thật chị ạ! Ngày mai sáng ra chị cứ nhìn tận mặt hắn mà xem... Mà này, nghe đâu hắn là một phó tiến sĩ hẳn hoi đấy nhé! Ghê không?
Chị Nhân ậm ừ. Thực ra lúc nãy chị cũng đã nhìn tận mặt anh cán bộ bảo tàng đeo kính cận này rồi khi hai người cùng bê một cái hòm gỗ xuống xe. Lúc ấy trăng ló ra khỏi đám mây nên rất sáng. Đúng là "hắn" rất có dáng vẻ trí thức và rất kẻng trai như cái Liên đã nhận xét.
Các chiến sĩ trung đội dân quân và các nhân viên thư viện, bảo tàng hì hục vận chuyển các hòm xiểng suốt đêm. Họ không thắp đèn, đốt đuốc, chỉ lợi dụng ánh trăng để di chuyển. Đêm càng về khuya, trăng xuống thấp, đường trong núi qua khu đồi cọ nhiều bóng cây nên đường vận chuyển của họ rất khó khăn. Lúc vượt qua suối rêu đá trơn tuột, họ phải cẩn thận nhích đi từng bước. Cả đoàn người đang khênh vác qua con suối cạn thì chợt có tiếng kêu "Ối" ở phía cuối hàng quân. Một người ngã nhào giữa dòng suối cạn lô nhô những mô đá sắc. Cái hòm gỗ đang vác trên vai văng ra đập mạnh vào một mỏm đá vỡ tung tóe. Những cuốn sách từ trong cái hòm gỗ bung ra trôi theo dòng nước. Người bị ngã nằm sóng soài giữa dòng suối cạn. Mấy người vội vã vượt sang bên kia bờ tìm chỗ để các hòm gỗ ở nơi khô ráo rồi tất tả quay lại. Cái Liên là người nhanh nhẹn nhất, nó quay lại trước tất cả mọi người.
Vừa đến chỗ Hừng “thọt” bị ngã nó đã kêu to thất thanh:
- Anh Hừng bị ngã vớ đầu rồi, máu chảy nhiều quá!
Mọi người vội vã lao đến. Cái Liên bật khóc hu hu:
- Anh ấy… chết rồi…
Tất cả sửng sốt hốt hoảng. Thằng Nam vội gạt cái Liên ra cúi xuống chỗ khe nước chảy ôm lấy Hừng “thọt” đang nằm im úp mặt xuống nước. Nó vội bế xốc Hừng “thọt” lên lay gọi. Hừng “thọt” vẫn nằm im đuồn đuỗn như một xác chết. Thằng Nam đặt Hừng “thọt” lên gộp đá làm động tác hô hấp nhân tạo. Rồi nó ghé tai vào ngực Hừng “thọt” nghe ngóng. Mọi người xúm quanh nín thở lo lắng. Thằng Nam ngển đầu lên kêu to:
- Chưa chết, còn thở, tim còn đập! Phải đưa ngay anh ấy về trạm y tế xã cấp cứu nhanh lên mới kịp.
Mọi người ồ cả lên vì mừng. Trung đội trưởng Tình liền quát to ra lệnh:
- Thằng Nam cõng anh Hừng, cái Hường, cái Mận đi theo hỗ trợ còn lại tất cả tiếp tục công việc vận chuyển.
Mọi người lập tức tản ra lội trở lại bên kia bờ, chỗ để các hòm đựng hiện vật, tài liệu, sách vở. Những tiếng ồn ào bàn tán, nhắc nhau phải cẩn thận hơn vì mặt trăng đã khuất phía sau ngọn núi, con đường rừng mờ mờ giữa các tán cây lá cọ. Giữa lúc đó thì lại có tiếng kêu lên hoảng hốt giữa suối:
- Thôi chết rồi, chết rồi…
- Có việc gì thế?
Mấy người vội quay lại. Giữa suối, anh phó tiến sĩ đẹp trai đeo kính cận đang giơ hai tay lên kêu trời:
- Ướt và trôi mất hết tài liệu, sách quý rồi!
Thì ra anh này là cán bộ của thư viện quốc gia chứ không phải là cán bộ bảo tàng như cái Liên đã nói. Anh ta đang đứng cạnh cái hòm gỗ bị bung ra làm mấy mảnh giữa dòng suối cạn. Đó chính là cái hòm do Hừng “thọt” vác lúc nãy làm vỡ do ngã đập mạnh vào đá. Sách vở từ cái hòm vỡ văng ra nổi lềnh phềnh trắng cả trên mặt nước. May là mùa cạn nên nước suối không chảy xiết nên sách và tài liệu còn vướng lại ở các khe nước nhưng đều bị ướt. Anh cán bộ đeo kính cận, sau này mới biết tên là Thụy tiếp tục rên rỉ:
- Đây toàn là các loại sách vở, văn bản ghi chép, mẫu tự từ thời nhà Nguyễn, rất quý hiếm, độc bản, đang sao chép, biên dịch mà bị ướt hết thế này, chữ viết đều bằng mực nho mà bị nhòe, không đọc được thì nguy quá! Chết… chết… các người làm ăn thật không cẩn thận gì cả…
Trung đội trưởng Tình cũng tỏ ra rất lo lắng. Chị giục mọi người vớt gom các cuốn sách thật cẩn thận. Anh cán bộ thư viện thì nháo nhác vừa soi đèn pin tìm kiếm các khe đá vừa tiếp tục làu bàu trách cứ các chiến sĩ trung đội dân quân. Đám dân quân làng Hạ không ai phản ứng lại ngoài cái Liên. Nó lên tiếng trống không vẻ bực bội:
- Người ngã vỡ đầu bị thương còn chưa biết sống chết thế nào kia kìa, chả lo thì thôi còn tiếc gì mấy cuốn sách cũ! Sợ ướt, sợ hỏng, sợ mất thì đi mà tự khênh vác lấy…
Chị Nhân vội giật giật tay cái Liên:
- Thôi mày im ngay đi cho xong chuyện!
Cái Liên chưa hết bực. Nó đang định lên tiếng nói tiếp thì chị Tình gắt:
- Không nói nữa! Khẩn trương tìm hết các cuốn sách và tài liệu bị trôi. Đồng chí Nhân và đồng chí Liên chạy ngay xuống phía dưới, chỗ gần ghềnh đá xem có cuốn nào bị trôi xuống dưới ấy không.
Chị Nhân kéo cái Liên lên bờ suối để theo lối mòn chạy xuống phía ghềnh đá hạ lưu. Cái Liên vùng vằng nhưng rồi cũng chạy theo chị Nhân. Vừa chạy nó vừa bảo chị Nhân:
- Cái đồ đỏ vỏ, đen lòng. Người bị thương chả lo, lo lắng cái con mẹ gì mấy cuốn sách vớ vẩn của cái bọn phong kiến chuyên áp bức nhân dân ngày xưa.
Chị Nhân bảo:
- Mày nói in ít thôi…
- Nhưng em tức cái thằng cha cận thị lòi ấy lúc nào cũng lên mặt quan trọng. Suốt buổi hắn chỉ loanh quanh quan sát, nhắc nhở mọi người làm việc mà chả mó tay vào việc gì. Lúc vận chuyển hàng hóa vào kho mọi người khênh vác nặng nhọc thì hắn đi tay không lại còn luôn miệng đôn đốc mọi người cẩn thận kẻo hỏng ướt tài liệu, sách vở…
Chị Nhân phì cười:
- Sao lúc nãy mày cứ xuýt xoa khen hắn đẹp trai lắm cơ mà.
- Thì… đúng là hắn đẹp trai thật nhưng xấu bụng, em không thèm chơi…
- Ai cho chơi mà chơi… - Chị Nhân đùa. Cái Liên chưa hết bực:
- Nhất định em sẽ cho cái tay “phò tiện sỉ” này một vố nhớ đời…
- Mày cẩn thận đấy, đừng có mà làm bậy!
Cái Liên im lặng một lát rồi nói tiếp:
- Xong việc, em với chị lên ngay trạm y tế xã xem anh Hừng thế nào chị nhé!
- Ừ! Hình như anh Hừng bị thương nặng lắm, máu chảy đỏ cả dòng suối tao sợ quá. Không biết có làm sao không?
- Lúc nãy thấy anh ấy nằm úp mặt xuống nước như người đã chết rồi em cũng hoảng.
Cái Liên nói vẻ lo lắng. Hai người không biết rằng lúc nãy do bị mệt lại vác hòm sách quá nặng, chân lại tập tễnh đi không vững nên khi qua dòng suối cạn Hừng “thọt” bị ngã đập đầu khá mạnh vào mô đá sắc, máu chảy nhiều ngất đi rồi lại bị rơi tiếp xuống khe nước gãy luôn bên chân còn lành lặn không bị thọt.
Thế là Hừng “thọt” trở thành một người bị thương đầu tiên của trung đội dân quân làng Hạ. Lúc tỉnh dậy thấy mình đang nằm trên giường bệnh, đầu quấn băng kín mít, chân trái thì nẹp cứng Hừng “thọt” lo lắng nghĩ: “Không biết mình có còn tham gia dân quân trực chiến trên trận địa Đồi Ma được nữa không!”.
(còn nữa) Hà Nội, 11-2014
